Wyczerpanie cieplne, udar cieplny, udar słoneczny. Jakie są objawy, jak należy reagować?

Fala upałów, przybyła do Polski na dobre, z pewnością ucieszyła większość osób planujących letni wypoczynek. Słoneczna pogoda zachęca i kusi do tego by jeszcze bardziej korzystać z całego mnóstwa atrakcji na powietrzu. Nie zapominajmy jednak, że gdy termometr wskazuje ponad 30 kresek, nasz organizm dotkliwie to odczuwa. W tych dniach bardzo łatwo o wyczerpanie cieplne czy udar słoneczny.

W ciepłe dni mechanizmy termoregulacji muszą pracować „pełną parą”, by schładzać organizm. Serce bije wówczas szybciej, szybciej się męczymy, odwadniamy. Statystki wyraźnie pokazują, że wysokie temperatury najbardziej odczuwają osoby starsze i dzieci, mimo to, latem każda z nas powinna jeszcze bardziej o siebie zadbać.

Wyczerpanie cieplne, a udar - na czym polega różnica? 

Z wyczerpaniem cieplnym mamy do czynienia, gdy – z powodu długiego przebywania na słońcu – w organizmie następuje nadmierna utrata płynów i soli. Efektem czego jest spadek ciśnienia tętniczego krwi. Osoba natychmiast czuje się senna pozbawiona energii, dodatkowo mogą towarzyszyć temu: nudności nadmierna potliwość i blada skóra. Organizm nie jest w stanie poradzić sobie z tak wysoką temperaturą. 

Lek. Weronika Błaszczyk

W przypadku wystąpienia objawów wyczerpania cieplnego należy udać się do chłodniejszego miejsca; położyć i rozluźnić ubranie, stosować zimne okłady w okolicy pach, pachwin i brzucha oraz pic wodę z dodatkiem elektrolitów małymi łykami.
W sytuacji, gdy po upływie pół godziny objawy nie ustąpią należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem.

Udar cieplny to z kolei reakcja organizmu, która występuje po dłuższym działaniu wysokiej temperatury na nasze ciało – często połączonej z wysoką wilgotnością i brakiem lub bardzo małym ruchem powietrza. Temperatura ciała staje się tak wysoka, że organizm nie jest w stanie samodzielnie jej obniżyć. To stan zagrażający życiu. Objawiający się wysoką temperaturą ciała (powyżej 39°C) - gorąca, czerwona, sucha lub wilgotna skóra; szybkim dobrze wyczuwalnym tętnem.

Co robić, jeśli wystąpią objawy? 

Należy natychmiast wezwać pomoc, w trakcie oczekiwania na przyjazd karetki pogotowia zastosować kroki wymienione przy wyczerpaniu cieplnym.

Jak uchronić niemowlęta i dzieci przed negatywnym skutkiem wysokich temperatur? 
 
Mamy często zadają sobie pytanie jak ubrać dziecko w ciepły dzień? Najlepszym kontrolować ciepłotę ciała niemowlaka na karku. Unikamy spacerów w godzinach 11-15. Nie zakrywamy wózka otulaczem czy pieluszką, ponieważ w ten sposób ograniczamy swobodny dostęp powietrza, podwyższając tym samy temperaturę w wózku. Nie zapominamy o nakryciu głowy, stosujemy ochronę UV SPF 50, którą aplikujemy ok 30 min przed wyjściem i powtarzamy co 40 min.


Osoby w grupie ryzyka (dzieci, osoby w podeszłym wieku, osoby z niskim ciśnieniem tętniczym, osoby z częstymi omdleniami, osoby z zaburzeniami termoregulacji) powinny w miarę możliwości pozostać w domu.

Autor: lek. Weronika Błaszczyk

Swoją pracę w zawodzie rozpoczęłam w 7 Szpitalu Marynarki Wojennej w Gdańsku. W tym czasie odkryłam swoje zamiłowanie do medycyny rodzinnej, z którą wiąże swoją najbliższa ścieżkę zawodową w Toruniu. Uważam, że specjalizacja z tego zakresu daje możliwość holistycznego podejścia do Pacjenta, gdzie odsyłanie do innego specjalisty powinno stanowić ostateczność. Na codzień w swojej praktyce lekarskiej przyjmuje zarówno dorosłych jak i dzieci. Ukończyłam Gdański Uniwersytet Medyczny. Jako lekarz dodatkowo realizuje się prowadząc swój profil na Instagramie (dr_simplemedicine), gdzie omawiam zagadnienia, z którymi borykają się pacjenci, odpowiadam na pytania, obalam mity medyczne, prowadzę live, na które zapraszam znanych specjalistów różnych gałęzi medycyny.