Eliza Kącka i Lutz Seiler z Nagrodą Lindego

Tegoroczną Nagrodę Miast Partnerskich Torunia i Getyngi im. Samuela Bogumiła Lindego otrzymają Eliza Kącka i Lutz Seiler. Laureatów ogłosili Nadburmistrz Getyngi Petra Broistedt i Prezydent Miasta Torunia Paweł Gulewski.

- To już trzydziesta edycja tego fenomenalnego, wielowymiarowego wydarzenia, które organizujemy od 1996 roku. Wystarczy spojrzeć na listę laureatów: Wisława Szymborska i Günter Grass rozpoczęli tę plejadę wybitnych twórców. Z roku na rok towarzyszą nam coraz większe emocje literackie. Bez partnerstwa między Toruniem a Getyngą nasze miasta byłyby znacznie uboższe. Są one dla siebie wzajemnymi oknami - na Polskę i na Niemcy. Dzięki tej współpracy lepiej rozumiemy niuanse zachodzące w naszych społeczeństwach. Nagroda im. Samuela Bogumiła Lindego wzbogaca te relacje o wymiar literacki i kulturowy. To nie tylko wyróżnienie finansowe, lecz także ważna przepustka do środowisk literackich po obu stronach granicy. Laureaci podkreślają, że nagroda ta ma dziś realną wagę i znaczenie - mówił prezydent Torunia, Paweł Gulewski. - Dzisiejsza, jubileuszowa edycja ma również wymiar symboliczny - żegnamy Panią Nadburmistrz Getyngi Petrę Broistedt, która kończy swoją samorządową działalność. Zapowiedziała jednak, że będzie odwiedzać nas nadal jako osoba prywatna. Z niektórymi decyzjami trzeba się po prostu pogodzić.

- Toruń i Getynga są połączone partnerstwem od 48 lat i ma to dla nas szczególne znaczenie. Towarzyszę temu partnerstwu od dziesięciu lat i jestem jego świadkiem. Muszę powiedzieć, że kiedy przejeżdżam most na Wiśle i widzę panoramę Torunia, moje serce ogromnie się raduje i myślę wtedy: jestem w domu. Szczególnym symbolem tego partnerstwa i tej przyjaźni jest polsko-niemiecka Nagroda im. Samuela Bogumiła Lindego, stanowiąca wyjątkowy łącznik i most między naszymi miastami - powiedziała Nadburmistrz Getyngi Petra Broistedt. - Jest to dla nas coś naprawdę szczególnego, ponieważ dążymy do budowania i wzmacniania porozumienia między narodami oraz umacniania demokracji. Wielkim zaszczytem jest dla nas to, że co roku możemy wręczać tę nagrodę - naprzemiennie w Toruniu i w Getyndze.

Ideę Nagrody Miast Partnerskich Torunia i Getyngi im. S.B. Lindego przedstawił Wiceprzewodniczący Rady Miasta Torunia dr hab. Marcin Czyżniewski, prof. UMK.

Nagroda Miast Partnerskich Torunia i Getyngi im. S. B. Lindego przyznawana jest od 1996 roku przez władze miejskie dwóch zaprzyjaźnionych miast Torunia i Getyngi. Jest to jedyna polsko-niemiecka nagroda literacka przyznawana autorom , których słowo tworzy ideały  i wartości, łącząc ludzi, społeczeństwa i narody we wspólnej rozmowie.

- Rzeczywiście jest to edycja wyjątkowa, ponieważ w tym roku Nagroda im. Samuela Bogumiła Lindego obchodzi jubileusz 30-lecia. Można powiedzieć, że to nie tylko niezwykle ważne 30 lat w historii współpracy dwojga przyjaciół - Torunia i Getynia - ale także istotny okres w historii literatury polskiej i niemieckiej. Blisko sześćdziesięciu laureatów - pisarzy, poetów i dramaturgów z Polski i Niemiec - tworzy dziś żywą historię literatury europejskiej. To wybitni twórcy, wielokrotnie nagradzani; wśród nich znajdują się również laureaci Literackiej Nagrody Nobla. Dziś jednak warto szczególnie wspomnieć jedną osobę - Wiesława Myśliwskiego, wybitnego przedstawiciela polskiej literatury, którego pożegnaliśmy dwa tygodnie temu - mówił Wiceprzewodniczący Rady Miasta Torunia dr hab. Marcin Czyżniewski, prof. UMK. - Ranga tej nagrody to nie tylko jej laureaci, lecz także znakomici członkowie kapituły, którzy przez trzy dekady współtworzyli jej prestiż - osoby o ogromnej wiedzy i wyjątkowej wrażliwości na piękno literatury. Przy tej okazji chciałbym, w imieniu Rady Miasta Torunia, serdecznie pogratulować panu profesorowi Leszkowi Żylińskiemu, który w przyszłym tygodniu odbierze z rąk ambasadora Republiki Federalnej Niemiec najwyższe odznaczenie, jakie może otrzymać cudzoziemiec - Order Zasługi Republiki Federalnej Niemiec. Panie Profesorze, serdeczne gratulacje.

W składzie Kapituły Nagrody Miast Partnerskich Torunia i Getyngi im. Samuela Bogumiła Lindego zasiadają:

• prof. dr hab. Leszek Żyliński, profesor Katedra Literatury i Kultury Krajów Niemieckojęzycznych XIX - XXI Wieku, Instytut Literaturoznawstwa
• dr Adam Marszałek; historyk i jednocześnie bardzo prężnie działający wydawca publikacji w wielu językach świata. Jego oficynę wydawniczą w ubiegłym roku opuściło 500 nowych tytułów
• dr hab. Radosław Sioma, prof. UMK - profesor uniwersytetu Katedra Antropologii Literatury i Nowych Mediów, Instytut Literaturoznawstwa  
• Karina Obara - dziennikarka, pisarka, poetka, eseistka, artystka wizualna
• Ania Krause - członkini kapituły z Niemiec, Dyrektor Departamentu Kultury Urzędu Miasta Getyngi

Podczas posiedzenia w Getyndze w dniu 15 listopada 2025 roku Kapituła Nagrody Miast Partnerskich Torunia i Getyngi im. Samuela Bogumiła Lindego dokonała wyboru, wskazując nazwiska dwóch osób, które mają w tym roku otrzymać to zaszczytne, polsko-niemieckie wyróżnienie kulturalne. Oficjalny komunikat o laureatach Nagrody i o uroczystości wręczenia Nagrody wydany zostanie tego samego dnia w Toruniu i Getyndze w rocznicę urodzin S. B. Lindego, 24 kwietnia 2026 r. W 2026 roku ze strony polskiej nagrodę otrzyma Eliza Kącka, natomiast ze strony niemieckiej Lutz Seiler.

Wręczenie nagrody: honorowego dyplomu, pamiątkowego medalu oraz gratyfikacji finansowej, odbędzie się w uroczystej oprawie 22 listopada 2026 w Dworze Artusa w Toruniu. Laureaci nagrody otrzymają okolicznościowe dyplomy oraz gratyfikację finansową w wysokości 5 tys. Euro.

Sylwetki i dorobek twórczy laureatów zaprezentowali przedstawiciele Kapituły Nagrody Miast Partnerskich Torunia i Getyngi im. S.B. Lindego: Karina Obara - polską laureatkę nagrody Elizę Kącką i  prof. dr hab. Leszek Żyliński - niemieckiego laureata nagrody - Lutza Seilera. 

Laureatów tegorocznej Nagrody Miast Partnerskich Torunia i Getyngi im. Samuela Bogumiła Lindego ogłoszono podczas konferencji, 24 kwietnia 2026 roku w Sali Mieszczańskiej Ratusza Staromiejskiego. Spotkanie tłumaczyła na język niemiecki Edyta Grotek.

Podczas konferencji Dyrektor Wydziału Kultury Urzędu Miasta Torunia przedstawił popiersie Samuela Bogumiła Lindego, które wykonał w ramach Stypendium Miasta Torunia w dziedzinie kultury, Dariusz  Przewięźlikowski. Popiersie niebawem zagości w przestrzeni publicznej Torunia. Instalacja przewidziana jest na Święto Miasta Torunia, a pojawi się w Galerii Toruńskich Mieszczan. 

Ustanawiając w 1996 roku wspólna nagrodę, której patronem został Samuel  Bogumił Linde, przedstawiciele obu zaprzyjaźnionych miast, Torunia i Getyngi, określili  w sposób jednoznaczny jej charakter: miała to być nagroda literacka, przyznawana pisarzom polskim i niemieckim, niezależnie od rodzaju ich twórczości, za wybitne dokonania artystyczne i zasługi dla szeroko pojętej humanistyki, w tym przede wszystkim dla dzieła pojednania państw, społeczeństw i narodów, w którym słowu pisanemu przypadła  rola szczególna i ważna. Pomimo, że określający charakter nagrody przymiotnik zniknął z jej nazwy w 2001 roku, istota jej nie zmieniła się - z ducha i treści pozostała literacka. Nagroda Miast Partnerskich Torunia i Getyngi im. Samuela Bogumiła Lindego nie  jest  jednak zwyczajną nagrodą literacką, którą honoruje się całokształt dokonań pisarskich, jakichś ich ideowo, gatunkowo bądź tematycznie umotywowany fragment czy konkretną książkę. Ustanowiona w 1996 roku nagroda jest elementem zjawiska znacznie szerszego niż literatura, jest elementem więzi partnerskich, elementem porozumienia i pojednania, wreszcie przywołaniem i potwierdzeniem tego, co wspólne i niepodzielne, co łączy Polaków i Niemców zarówno w tym, co konkretne i lokalne, jak i w tym, co uniwersalne i nieogarnione, co łączy we wspólnej rozmowie i twórczej refleksji ludzi, społeczeństwa i narody. Medium wartości humanistycznych jest tu literatura. 

Wskazano tę właśnie dziedzinę sztuki, bowiem poza wszystkimi granicami i barierami, które przychodzi jej przekraczać i łamać, ma jeszcze do pokonania barierę języka, tylko pozornie łatwą do pokonania, a przecież to także bariera typu myślenia, poznawania świata i ludzi, określania zjawisk, wskazywania swojego miejsca zarówno w procesie historycznym, jak i w postrzegalnej rzeczywistości, bariera, w której najsilniejszy opór stawiają kulturowe nawyki i stereotypy.

Nagrodę Miast Partnerskich Torunia i Getyngi im. S. B. Lindego otrzymali dotychczas: 

• Wisława Szymborska i Günter Grass (1996) 
• Zbigniew Herbert i Karl Dedecius (1997)
• Tadeusz Różewicz i Siegfried Lenz (1998)
• Ryszard Kapuściński  i  Christa Wolf (1999)
• Hanna Krall i Marcel Reich-Ranicki (2000)
• Jan Józef Szczepański  i Henryk Bereska (2001)
• Andrzej Stasiuk  i Friedrich Christian Delius (2002)
• Włodzimierz Kowalewski  i Barbara Köhler (2003) 
• Hubert Orłowski i Klaus Zernack (2004)
• Paweł Huelle i  Hans-Joachim Schädlich (2005)
• Sławomir Mrożek i Tankred Dorst (2006) wręczenie 22 października w Getyndze 
• Ewa Lipska i  Sarah Kirsch (2007) wręczenie 24 listopada w Toruniu
• Olga Tokarczuk i Ingo Schulze (2008) wręczenie 6 lipca w Getyndze 
• Adam Zagajewski i Durs Grünbein (2009) wręczenie 13 grudnia w Toruniu
• Adam Krzemiński i Karl Schlogel (2010) wręczenie w Getyndze 
• Wiesław Myśliwski i Herta Muller (2011) wręczenie 23 października w Toruniu 
• Andrzej Bart i Stephan Wakwitz (2012) wręczenie 3 lipca Getynga 
• Eustachy Rylski i Brigitte Kronauer (2013) wręczenie 23 czerwca w Toruniu
• Wilhelm Genazino i Janusz Rudnicki (2014) wręczenie 6 lipca w Getyndze
• Marie Luise Scherer i Stefan Chwin (2015) wręczenie  28 czerwca w Toruniu
• Jan Wagner i Kazimierz Brakoniecki (2016) wręczenie 19 czerwca w Getyndze
• Julia Zeh i Magdalena Tulli (2017)  wręczenie 4 czerwca 2017 w Toruniu 
• Małgorzata Szejnert i Navid Kermani (2018) wręczenie 3 czerwca w Getyndze
• Szczepan Twardoch i Christoph Hein (2019) wręczenie 9 czerwca w Toruniu 
• Dorota Masłowska i Dea Loher (2020-21) 
  uroczystość wręczenia nagrody była zaplanowana 23 października 2020 w Getyndze jednak z uwagi na ograniczenia odbyło się rok. później. W Starym Ratuszu w Getyndze w sobotni wieczór 23 października 2021 r. Dorota Masłowska odebrała dyplom i medal Nagrody Miast Partnerskich Torunia i Getyngi im. S. B. Lindego za rok 2020
• Joanna Bator i Terezia Mora (2022) wręczenie 26 czerwca w Toruniu
• Tomasz Różycki i Marcel Beyer (2023) wręczenie 29 października w Getyndze
• Anne Weber i Zbigniew Rokita (2024) wręczenie  6 czerwca w Toruniu
• Jacek Dehnel i Daniel Kehlmann (2025) wręczenie 15 listopada w Getyndze

Eliza Kącka (ur. 1982 w Lidzbarku Warmińskim) - polska pisarka, krytyczka, literaturoznawczyni związana zawodowo z Uniwersytetem Warszawskim. Absolwentka filologii polskiej na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Jurorka w kapitułach Nagrody Literackiej GDYNIA i Nagrody Literackiej m.st. Warszawy. Stała współpracowniczka „Tygodnika Powszechnego”, w którym publikuje swoje felietony. Pisarka, która z jednej strony ze swobodą porusza się w gęstwinie przypisów naukowych: autorka dwóch monografii o Stanisławie Brzozowskim i Cyprianie Norwidzie, badaczka literatury polskiej XIX i XX wieku. Z drugiej strony Kącka to znakomita felietonistka, eseistka, autorka krótkich próz, która wsłuchuje się w język w różnych codziennych i niecodziennych sytuacjach i która z jego niedoskonałości potrafi zrobić znakomitą metaforę. Laureatka Nagrody Literackiej Nike - zdobywczyni nagrody głównej oraz Nagrody Nike Czytelników za książkę Wczoraj byłaś zła na zielono. Jest to autobiograficzna opowieść o relacji matki z neuroróżnorodną córką (Rudą), opisująca codzienność obydwu bohaterek, ich więź w odrębności. Odmienne postrzeganie świata przez dziecko w spektrum autyzmu przełożone zostaje i wyrażone w języku literatury. Jest w tej prozie coś z eseju, coś z prozy konfesyjnej, zarazem pełnej metafor, ironii, ale też przepełnionej emocjami. Kącka w swoich prozach wyraża nie tylko wyjątkowy sposób widzenia świata, ale jest również mistrzynią polszczyzny, operującą różnymi jej zakresami, od wysokoliterackiego po podsłuchany język codzienny.  

Publikacje:
Książki akademickie
Stanisław Brzozowski wobec Cypriana Norwida, Warszawa 2012.
Lektura jako spotkanie. Brzozowski – tekst – metoda, Kraków 2017. 
Proza
Halo? pani Elizo?: archiwalia, Oficyna Sielecka, 2015
Elizje, Kraków 2017.
Po drugiej stronie siebie, Kraków 2019.
Strefa zgniotu, Kraków 2022.
Wczoraj byłaś zła na zielono, Kraków 2024.
Eseje
Idiomy. Eseje, Kraków 2023.

Lutz Seiler (ur. 1963) dzieciństwo i młodość spędził w byłej NRD, głównie w rodzinnym mieście Gera. W Turyngii pracował jako murarz i cieśla, odbył służbę wojskową, podczas której zaczął pisać wiersze. Do 1990 roku studiował germanistykę na uniwersytecie w Halle. Po upadku muru przeniósł się do Berlina, gdzie pracował jako kelner i rozpoczął współpracę z czasopismami literackimi. W kolejnych latach odbył dłuższe podróże zagraniczne do Rzymu, Los Angeles i Paryża. Od roku 1997 kieruje programem literackim Domu Petera Huchela w Wilhelmshorst pod Poczdamem. Mieszka z żoną w Wilhelmshorst oraz w Sztokholmie. Debiutował jako twórca liryki; w latach 1995-2003 wydał pięć tomików poezji. Jego debiutem powieściowym była książka „Kruso”, za którą w 2014 roku otrzymał Niemiecką Nagrodę Literacką. Powieść zdobyła duże uznanie krytyki i czytelników (ponad 350 tyś. nakładu). Stanowi ona literackie rozliczenie z rzeczywistością NRD, ukazaną w fazie schyłkowej z punktu widzenia bohaterów żyjących na obrzeżach państwa. Akcja rozgrywa się na bałtyckiej wyspie Hiddensee, stanowiącej swoiste refugium i azyl dla „rozbitków” ze sformatowanej ideologicznie realności NRD. Poszukiwanie wolności i wspólnoty poza roszczeniami systemu zbiega się z rozpadem tamtego państwa, co jest zarówno spełnieniem marzeń o wolności jak również jednocześnie końcem pewnej utopii. Gęsta i miejscami naturalistyczna narracja wypełniona jest intertekstualnymi odniesieniami do wierszy poetów (Trakl, Rimbaud, Rilke, Heine), co wynika z poetyckiej wrażliwości Seilera. Krytyk tygodnika „Der Spiegel” nazwał „Kruso” pierwszą poważną literacką odpowiedzią na „Czarodziejską górę” Tomasza Manna. Powieść została przetłumaczona na 25 języków oraz doczekała się ekranizacji. Wydanie polskie ukazało się w 2017 roku.  Druga powieść „Stern 111” z roku 2020 otrzymała Nagrodę Lipskich Targów Książki.  

Lutz Seiler otrzymał wiele prestiżowych nagród literackich, m. in.:
• 2007 Ingeborg-Bachmann-Preis 
• 2010 Fontane-Preis (za „Die Zeitwaage“) 
• 2014 Uwe-Johnson-Preis (za „Kruso“) 
• 2014 Deutscher Buchpreis (za „Kruso“) 
• 2020 Preis der Leipziger Buchmesse (za „Stern 111“) 
• 2023 Literaturpreis der Konrad-Adenauer-Stiftung 
• 2023 Bertolt-Brecht-Preis 
• 2023 Georg-Büchner-Preis