W 45. rocznicę protestów robotniczych

„1976 – początkiem naszej siły” głosi hasło przygotowanej przez Instytut Pamięci Narodowej wystawy, która stanęła na placu przed Urzędem Marszałkowskim w Toruniu. W uroczystym otwarciu wzięli udział marszałek Piotr Całbecki, przewodniczący Społecznego Komitetu „Solidarni – Toruń pamięta” Jan Wyrowiński i przedstawiciele IPN, z profesorem Wojciechem Polakiem, przewodniczącym Kolegium IPN. Wystawa będzie dostępna do 23 lipca.

- Pamięć o wydarzeniach z czerwca 1976 roku pozwala na stworzenie realnej perspektywy drogi, którą przebyliśmy jako społeczeństwo na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat. Dziś, jako obywatele wolnego kraju, mamy obowiązek wyciągać wnioski płynące z trudnej historii naszej ojczyzny – mówił marszałek Piotr Całbecki.

W czerwcu 1976 roku władze komunistyczne zapowiedziały podwyżki cen podstawowych artykułów spożywczych. Spauperyzowane społeczeństwo odpowiedziało strajkiem w blisko stu zakładach pracy. Robotnicy w Radomiu, Ursusie i Płocku wyszli na ulice. Do najgwałtowniejszych starć z MO i ZOMO doszło w Radomiu, gdzie protestujący podpalili budynek Komitetu Wojewódzkiego PZPR. Szacuje się, że w czerwcu 76 w różnych formach sprzeciwu wobec działań władz uczestniczyło w sumie około 80 tys. osób.

Represje, które spadły na protestujących i dotknęły ich bliskich, zrodziły spontaniczne akcje pomocy materialnej, medycznej i prawnej. Pomoc represjonowanym robotnikom, którą natychmiast rozpoczęła 1 Warszawska Drużyna Harcerska im. Romualda Traugutta, zaowocowała powstaniem Komitetu Obrony Robotników, pierwszej jawnej organizacji opozycyjnej w PRL. Po niej zaczęły się formować kolejne ośrodki opozycji demokratycznej: Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela, Wolne Związki Zawodowe, Studenckie Komitety Solidarności, Konfederacja Polski Niepodległej, Ruch Młodej Polski.

Powstawały także organizacje o znaczeniu regionalnym. Narodził się również drugi obieg wydawniczy, który naruszał komunistyczny monopol informacyjny. Jawna opozycja nie miała charakteru masowego, ale bez niej niemożliwy byłby zryw Sierpnia ’80 – to z jej doświadczeń korzystała „Solidarność”.

Partnerem modułu jest Województwo Kujawsko-Pomorskie.