Pomnik wojsk balonowych wrócił do parku na Bydgoskim Przedmieściu

Po 81 latach na swoje miejsce w parku miejskim na Bydgoskim Przedmieściu wrócił toruński Pomnik Poległych Żołnierzy Wojsk Balonowych. Monument, hołd poległym w wojnie bolszewickiej 1920 roku, został zniszczony na rozkaz niemieckiej administracji okupacyjnej w roku 1939.

- Ważne inicjatywy obywatelskie zawsze mogą liczyć na wsparcie samorządu województwa. To będzie wotum wdzięczności, hołd pamięci tych odważnych młodych ludzi w wojskowych mundurach, którzy oddali życie w pierwszych latach odbudowy polskiej państwowości. A dla nas współczesnych - symbol interesującego epizodu w historii miasta i regionu – podkreślił marszałek Piotr Całbecki, który, obok m.in. wicepremiera prof. Piotra Glińskiego, ministra obrony narodowej Mariusza Błaszczaka i prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Jarosława Szarka, zasiadał w Komitecie Honorowym Odbudowy Pomnika.

Historia wojennej aeronautyki to także balony i sterowce. Były wykorzystywane podczas pierwszej wojny światowej, a balonów zaporowych używano do obrony przeciwlotniczej jeszcze podczas bitwy o Anglię w 1940 roku. Własne formacje tego typu, które odegrały pewną rolę podczas wojny polsko-bolszewickiej 1920, miała też II Rzeczpospolita. W Toruniu stacjonował w międzywojniu batalion balonowy i funkcjonowała Szkoła Podchorążych Wojsk Balonowych.    

Pomnik w parku na Bydgoskim Przedmieściu, przedstawiający orła z rozpostartymi skrzydłami trzymającego w szponach Krzyż Orderu Virtuti Militari, dłuta Michała Kamieńskiego, był hołdem dla baloniarzy poległych w 1920 roku na linii Bugu. Zburzyli go Niemcy, którzy zajęli miasto we wrześniu 39. Odbudowa – w stulecie powrotu Torunia do macierzy i stulecie bitwy warszawskiej 1920 – jest inicjatywą środowiska skupionego wokół Towarzystwa Miłośników Torunia, wspieraną przez samorząd województwa i Instytut Pamięci Narodowej. TMT prowadziło też na ten cel zbiórkę publiczną. 

Autorem repliki, która, tak jak pierwowzór, została wykonana z brązu, jest toruński artysta Maciej Jagodziński-Jagenmeer. Na granitowym cokole pojawi się dziewiętnaście nazwisk poległych baloniarzy – żołnierzy i oficerów.

Przed odsłonięciem pomnika otwarta została wystawa poświęcona regionalnej „Solidarności”, która przed głównymi obchodami trafi do Warszawy. Uroczystość z udziałem marszałka Piotra Całbeckiego, prezydenta Torunia Michała Zaleskiego, prezesa Instytutu Pamięci Narodowej doktora Jarosława Szarka oraz dyrektora IPN w Gdańsku profesora Mirosława Golona odbyła się w Parku Pamięci przy ulicy Uniwersyteckiej w Toruniu.

Żołnierze Wojsk Balonowych, którym poświęcono toruński monument, zginęli podczas wojny bolszewickiej w 1920 roku. 14 sierpnia w przeddzień setnej rocznicy Cudu nad Wisłą przy wejściu głównym do Urzędu Marszałkowskiego w Toruniu odsłonięta została poświęcona bohaterom z 1920 roku.

Partnerem modułu jest Województwo Kujawsko-Pomorskie.