Z polskich map Kosmosu korzysta cały świat! Rozmowa z astrofizykiem Sebastianem Soberskim

Ciekawostki, polskich Kosmosu korzysta cały świat! Rozmowa astrofizykiem Sebastianem Soberskim - zdjęcie, fotografia
Portal ototorun.pl 02/03/2016 10:42

Jeśli tylko na chwilę odwrócimy wzrok i zaczniemy wymyślać teorie bez kontaktu z żywą obserwacją, to zaczniemy błądzić - mówi Sebastian Soberski. Z nami rozmawia o polskim wkładzie w rozwój współczesnej astronomii, popularyzowaniu nauki wśród przedszkolaków i emerytów, oraz o tym, jak pulsary i zorze polarne mogły “zagrać” w projekcie muzycznym.

Od czego zaczęła się pańska fascynacja astronomią?

 

Zaczęło się od tego, że chciałem zostać malarzem i przez długi czas nie dopuszczałem innej myśli. W pewnym momencie przekonałem się, że dużo szybciej można malować robiąc zdjęcia. Ponieważ już w szkole podstawowej lubiłem czytać książki Stanisława Lema, dość naturalnie połączyłem fascynacje kosmiczne i artystyczne - w ten sposób doszedłem do pomysłu robienia zdjęć astronomicznych. Z czasem rozpocząłem współpracę z grudziądzkim obserwatorium astronomicznym, gdzie działało międzyszkolne kółko astronomiczne. Chodząc na spotkania odkryłem w sobie pasję do odkrywania wszechświata. Wybór kierunku studiów - fizyka teoretyczna i astronomia, był bardzo naturalną konsekwencją. Takie były początki.

 

Od plastyki do fizyki teoretycznej jest chyba jednak dość daleko, prawda?

 

Tak, ale to kwestia wyboru sposobu odkrywania świata. Artysta malarz także odkrywa Wszechświat, obserwuje go, nie traci kontaktu z otoczeniem i przelewa to na obraz posługując się własnym językiem. Fizycy i astronomowie obserwują Wszechświat, przy czym korzystają z doskonalszych narzędzi niż ludzkie oczy - mają teleskopy, zderzacze cząstek elementarnych i na podstawie tych obserwacji tworzą wizje wszechświata. Teorie, które powstają to obrazy, które są malowane nie pędzlem, a za pomocą języka matematyki. Ja tu widzę pewne analogie.

 

Aby trafiać do młodzieży i do osób, które nie posiadają dużej , sprecyzowanej wiedzy z zakresu fizyki, trzeba lepiej rozumieć i umieć przełożyć pewne terminy na obrazy, zauważył pan u siebie takie predyspozycje, czy przyszło z czasem?

 

Tak wyszło (śmiech). Zostałem popularyzatorem astronomii, czy szerzej - nauki, bo sprawia mi to przyjemność. Nigdy nie planowałem, że będę miał akurat taką pracę. Biorąc udział w projektach edukacyjnych i artystycznych spełniam się. Nauka i sztuka to bardzo interesujące połączenie, stąd tez wziął się projekt Voices of the Cosmos.

sebastian.jpg

 

Popularyzując naukę trzeba mieć wyobraźnię, trzeba sobie wyobrażać, jak zadziała nasz przekaz na słuchaczy, trzeba się na chwilę postawić w ich sytuacji, patrzeć na otoczenie ich oczami, język musi być dopasowany do ich wizji, żeby to nie były puste słowa. Żeby przekaz był wypełniony treściami , które są dla nich zrozumiałe.

 

Czy to jest łatwe zadanie?

 

Ja myślę, że trzeba się wprowadzić w określony stan, żeby zacząć myśleć kategoriami słuchaczy, trzeba się umieć przystosować na bieżąco - od przedszkolaków, po uczestników uniwersytetu trzeciego wieku. Ostatnio miałem przyjemność prowadzić zajęcia w Tucholi dla uniwersytetu pierwszego wieku - dzieci w wieku od pięciu do ośmiu lat, ale prowadziłem też dla starszych pań i panów, którzy czekali na określoną wizję wszechświata.

 

Obserwując zmiany i odkrycia w nauce z pozycji amatora niejednokrotnie odnoszę wrażenie, że od czasu, gdy moje pokolenie skończyło naukę w szkole średniej, zdążyło się już zdarzyć kilka rewolucji...

 

To są faktycznie małe rewolucje. Dawniej Pluton uważany był za planetę, teraz już nią nie jest. Żyjemy w ciekawych czasach. Średnio co kilka-kilkanaście lat dochodzi do potężnych rewolucji w wiedzy na temat budowy i ewolucji Wszechświata. Kiedyś nauka badająca powstanie Wszechświata i jego rozwój, czyli kosmologia, należała do domeny filozofów. Teraz mamy sondy kosmiczne badające Wszechświat w różnych zakresach widm fal elektromagnetycznych i one dają nam niesamowite możliwości podglądania Wszechświata na bardzo wczesnym etapie rozwoju. Kilka lat temu okazało się, że Wszechświat rozszerza się coraz szybciej. Spodziewaliśmy się, że po Wielkim Wybuchu, który miał miejsce około 13,7 miliarda lat temu na początku ekspansja była szybka, a potem Wszechświat zaczął zwalniać. Astronomowie spierali się wyłącznie o to jak szybko będzie zwalniał.  

 

ngc3310_gemini_960.jpg

 

Okazało się jednak, że kilka miliardów lat temu ekspansja wszechświata przyspieszyła. Astronomowie do końca nie wiedzą jeszcze co jest powodem takiego zjawiska, mówi się o ciemnej energii i ciemnej materii. Może to właśnie one stanowią przyczynę. To jednak zadanie dla kolejnych pokoleń badaczy. Ja tylko chcę podkreślić, jak ważne jest badanie i obserwacja. Jeśli tylko na chwilę odwrócimy wzrok i zaczniemy wymyślać teorie bez kontaktu z żywą obserwacją, to zaczniemy błądzić. Teorie muszą być spójne z tym, co obserwujemy w doświadczeniu.

 

Pan ma szczęście żyć w regionie Polski, który słynie z obserwowania i nasłuchiwania Wszechświata. Mam jednak wrażenie, że nie potrafimy docenić wkładu polskich radioastronomów i astrofizyków z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w rozwój wiedzy o Wszechświecie, jak Pan uważa?

 

Myślę sobie, że fakt, iż Mikołaj Kopernik urodził się w Toruniu niejako namaścił tę ziemię do tego, żeby tu zajmować się astronomią. Tradycje pozostają żywe, pielęgnujemy je w Toruniu, Grudziądzu. Powstało 14 astrobaz, czyli młodzieżowych obserwatoriów w różnych gminach poza dużymi miastami, tam młodzi ludzie mogą podglądać Wszechświat przez profesjonalne teleskopy. Pamiętajmy też, że obserwatorium w Grudziądzu powstało jako drugie w Polsce po  planetarium w Chorzowie. Pamiętajmy o astronomii profesjonalnej. Pod Piwnicami mamy obserwatorium astronomiczne, tam działa katedra astrofizyki i radioastronomii.

Piwnice5.JPG

 

Ja akurat pracuję w katedrze radioastronomii jako obserwator i zajmuję się obsługą radioteleskopu. Podsłuchuję kosmiczne dźwięki docierające na Ziemię. Oczywiście ja je podsłuchuję w postaci fal elektromagnetycznych, które przetwarzam na fale akustyczne. W profesjonalnej radioastronomii to przetworzenie nie jest aż tak istotne - wolimy robić  wykresy i mapki radiowe nieba.

Praca z największym polskim radioteleskopem daje nam możliwość wykorzystania dźwięków w projektach muzycznych, które robimy pod hasłem Voices of the Cosmos. Wydaliśmy dwie płyty, oby wszechświat nam sprzyjał, byśmy w 2016 wydali następną.

uranus.jpg

 

Przygotowując płyty Voices of the Cosmos wybieracie specyficzne dźwięki, które spełniają konkretne oczekiwania?

 

Wykorzystujemy sygnały wysyłane przez określony typ obiektów. Pierwsza płyta zawierała dźwięki pulsarów, czyli gwiazd neutronowych, które powstają po wybuchach supernowych. Druga płyta zawerała dźwięki zorzy polarnych. Badanie wpływu aktywności Słońca na magnetosferę ziemską dawało efekt dźwiękowy o bardzo niskich częstotliwościach, które można było przetworzyć na fale akustyczne i użyć w nagraniach.

 

Które obiekty brzmią najciekawiej?

 

Fantastycznie brzmią magnetosfery wielkich planet Układu Słonecznego. Te sygnały przechwytywane  były już  przez sondy Voyager kilkadziesiąt lat temu. Poza tym niesamowite są sygnały ze Słońca - tam jest całe bogactwo zjawisk, które my możemy “usłyszeć” za pomocą radioteleskopu.

 

Wielu ludzi nawet nie zdaje sobie sprawy jak barwne może byęc otoczenie naszej planety. Tymczasem wystarczy ledwie mały odbiornik, by posłuchac sbie sygnałów kosmicznych, na przykład wpływu Słońca na atmosferę ziemską

 

pulsar.jpg

 

Czy odkrycia dokonane w naszym astroregionie są znaczące? Możemy być z nich dumni ?

 

Dla toruńskiej radioastronomii fundamentalną pracą stało się wykonanie spektroskopowych map nieba. Nasze mapy służą radioastronomom na świecie jako podstawa do dalszych badań. Koledzy z Piwnic zajmują się liniami rozmytymi, badania nad tymi liniami są w Toruniu na bardzo wysokim poziomie. Spektroskopia jest sposobem na badanie składu chemicznego wszechświata, możemy badać z jakich molekuł składają się obłoki międzygwiazdowe. Nie musimy wysyłac sond, by przeaznalizować dane.

 

Zainteresowanie astronomią i fizyką wśród młodych ludzi rośnie?


Zainteresoiwanie jest niezmienne, przy czym idzie ku lepszemu, dzięki internetowi jest lepszy dostęp do informacji. Popularyzacja kosmosu i astronomii jest w dzisiejszych czasach trudniesza. Nieraz trudno jest zafascynowac kogoś tak dobrze przygotowanego. Wiem jednak, że niektórzy wychodzą z planetarium i chcą obejrzeć pokaz jeszcze raz, są też inni, którzy wrócą do domu i nie zasną, bo będą myśleć o tym, że chcą pracować właśnie nad odkrywaniem tajemnic Wszechświata.

Reklama

Z polskich map Kosmosu korzysta cały świat! Rozmowa z astrofizykiem Sebastianem Soberskim komentarze opinie

Dodajesz jako: |
Reklama

Ogłoszenia PREMIUM

Praca magisterska licencjat

Pracami tego typu zajmuję się od lat. Właściwie zawodowo. Zawsze staram się aby były jak najlepsze. Podchodzę do tego w sposób profesjonalny..


Reklama


 Reklama


25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 roku tzw. RODO. Nowe prawo nakłada na nas obowiązek uzyskania Twojej zgody na przetwarzanie przez nas danych osobowych w plikach cookies

Oświadczam, iż zapoznałem sie z Polityką prywatności i zgadzam się na zapisywanie i przechowywanie w mojej przeglądarce internetowej tzw. plików cookies oraz na przetwarzanie zaszyfrowanych w nich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania z innych stron internetowych, serwisów oraz parametrów zapisywanych w plikach cookies w celach marketingowych, w tym na profilowanie i w celach analitycznych przez ototorun.pl, oraz ZAUFANYCH PARTNERÓW.

Administratorzy danych / Podmioty którym powierzenie przetwarzania powierzono

Oto Media Filip Sobczak z siedzibą w Toruń 87-100, Szosa Chełmińska 26/602

Cele przetwarzania danych

1.marketing, w tym profilowanie i cele analityczne
2.świadczenie usług drogą elektroniczną
3.dopasowanie treści stron internetowych do preferencji i zainteresowań
4.wykrywanie botów i nadużyć w usługach
5.pomiary statystyczne i udoskonalenie usług (cele analityczne)


Podstawy prawne przetwarzania danych


1.marketing, w tym profilowanie oraz cele analityczne – zgoda
2.świadczenie usług drogą elektroniczną - niezbędność danych do świadczenia usługi
3.pozostałe cele - uzasadniony interes administratora danych


Odbiorcy danych

Podmioty przetwarzające dane na zlecenie administratora danych, w tym podmioty ZAUFANI PARTNERZY, agencje marketingowe oraz podmioty uprawnione do uzyskania danych na podstawie obowiązującego prawa.

Prawa osoby, której dane dotyczą

Prawo żądania sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych; prawo wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych. Inne prawa osoby, której dane dotyczą.

Informacje dodatkowe

Więcej o zasadach przetwarzania danych w "Polityce prywatności"